PRAVOVREMENA DIJAGNOSTIKA DJECE S RAZVOJNIM ODSTUPANJEM USMJERENIM K RAZVOJU CEREBRALNE PARALIZE
Zbog svoje još uvijek značajne incidencije od 2-4 na 1ooo djece ,koja se tek u najrazvijenijim zemljama smanjuje,te zbog kompleksnosti problematike koja se unutar njene kliničke slike razvija, CP je još uvijek u žiži interesa velikog broja stručnjaka raznih profila .
Danas su prepoznati mnogobrojni faktori rizika -prenatalni,perinatalni i postnatalni .
Jedan od najznačajnijih u današnje vrijeme je prematuritet , svjedoci smo kako je ginekološka i neonatološka skrb danas u stanju očuvati na životu vrlo nezrelu novorodjenčad, često iz visoko rizičnih trudnoća.
Znamo da je supstrat za razvoj CP oštećenje CNSa koji se razvija tj.prolazi vrlo dinamičke faze maturacije struktura i funkcija. Oštećenje je u osnovi neprogresivno, patogenetski korijeni najčešće leže u hipoksično-ishemijskim ili hemoragijskim zbivanjima .
Patogeneza cerebralnog zbivanja je neprogresivna , no klinička slika cerebralne paralize upravo zbog toga što oštećenje pogadja CNS u izuzetno dinamičkoj fazi maturacije ima svoju evoluciju , koja je najčešće usmjerena k nastanku različitih i najčešće kompleksnih problema, koji ometaju normalan psihomotorni razvoj djeteta.
Ovisno gdje je lokalizirano i koliko je opsežno oštećenje, izviru značajni problemi senzoričkog, motoričkog,govornog ,kognitivnog i socijalnog razvoja djeteta .
Neurofiziološka saznanja o procesima neuroplstičnosti unjela su optimističkio svjetlo u često vrlo slojevitu kompleksnost problematike kada joj se pristupa s terapeutske strane.
Potencijali neuroplastičnosti su dar prirode koji mora biti iskorišten u optimalnom vremenu .
Rizikofaktori mogu izazvati oštećenja mozga pre-, peri- ili postnatalno odnosno u periodu maturacije mozga. Simptomi oštećenja se otkrivaju u vremenu kada je predodređen razvoj pojedinih neuroloških funkcija-senzoričkih, motoričkih, govornih ,mentalnih , socijalnih.
U praksi se uglavnom naprije manifestiraju problemi odstupanja u senzomotoričkom razvoju djeteta. Motorički poremećaji se najčešće manifestiraju relativno rano i to najčešće nespecifičnim slikama odstupanja u kvaliteti mišićnog tonusa , koje obično imenujemo kao distoni sindrom.
U dojenačkom periodu se formiraju , a izostane li terapijska intervencija sve dublje užljebljuju patološki obrasci motoričkog razvoja .
U slučaju kada je neuromotorički razvoj patološki usmjeren sve jasnije se diferenciraju cerebralne popremetnje i retardacija motoričkog odnosno psihomotoričkog razvoja. Cerebralne poremetnje kretanja se izgrađuju u određenim patološkim obrascima kao što su npr. tetraparetski , diparetski , hemiparteski i dr.
U dobi od dvije godine u većini slučajeva ,osobito kada je patološki usmjeren razvoj senzomotorike možemo sa sigurnošću konstatirati cerebralnu paralizu .
Nameću se pitanja : tko je pozvan da prepozna poremećaj u neurološkom razvoju dojenčeta , kada je sigurno moguće prepoznati odstupanje od normalnog motoričkog razvoja koje je vrijeme optimalno za terapijsku intervenciju .
Prvi se s ekspresijom kliničke slike susreće liječnik u primarnoj zdravstv. zaštiti , a svakako su najkvalificiraniji za objektiviziranje problematike liječnici specijaliti-neuropedijatri koji rasvjetljuju podlogu vrstu i narav patološkog razvojnog zbivanja i prate ekspresiju kliničkih manifestacija CP. i fizijatri koji se će takvu djecu vodeći skrb o cjelovitom psihomotoričkom razvoju djeteta kanalizirati određenim stručnim profilima koji grade timove za razvojnu habilitaciju i rehabilitaciju kao što su FT, logopedi, psiholozi, radni terapeuti,socijalni radnici i profili drugih specijalnosti čija nam je pomoć u određenim momentima potrebna (ortopedi ).
U periodu izmedju 3 i 6 mj. dojenačkog razvoja je najčešće moguće razlučiti normalan motorički razvoj i fiziološke varijacije od patološkog . U tom periodu bi se iz populacije neurorizične dojenčadi trebalo izdvojiti neurosimptomatičnu i odmah uključiti u razvojni terapijski tretman.
Pravovremena je terapija započeta unutar prvih 6 mj. a najkasnije do 9 mj. života dok se još nisu užljebili i fiksirali patološki obrasci . Kvalitetnim senzoričkim imputom otvaramo terapijski krug kvalitetnijeg motoričkog autputa.
Optimalna je terapijska intervancija je ona koja je poduzeta pravovremeno,odnosno ako je poduzeta unutar onog vremena kada se određena motorička funkcija razvija.
Kamen temeljac za prepoznavanje simptoma odstupanja od normalnog neurološkog razvoja je poznavanje normalnog senzomotoričkog, govornog , mentalnog i socijalnog razvoja djeteta.
Na temelju poznavanja normalnog psihomotornog razvoja gradimo sustav razvojne evaluacije .
Razvojna evaluacija , tj. detaljna procjena komponenti razvoja djeteta je značajno sredstvo za definiranje plana terapijske intervencije, izbora programa terapije , te za praćenje rezultata terapijske intervencije.
